Uitgangspunt is dat het ensemble van rijksmonumenten (Molendijk 204, 208, koetshuis en Molendijk 181 aan de overzijde van de dijk) weer ‘leesbaar’ is. Om dat te bereiken wordt de huidige uitbouw van het museum gesloopt, zodat de historische Volker-villa aan Molendijk 204 weer vrij komt te staan. De monumentale gevel en serre worden weer volledig zichtbaar en de architectonische details en de historische elegantie komen veel beter tot hun recht. De bezoeker kan de villa ervaren als cultuurhistorisch, rijksmonumentaal gebouw.

Voor de bereikbaarheid van de villa vanuit de nieuwbouw hebben we gekozen voor een verrassende oplossing: een ondergrondse verbinding. Via het souterrain van de nieuwbouw betreedt de bezoeker deze ‘kraamkamer’ van de waterbouwindustrie. In de villa is ook ruimte voor hedendaagse waterbouwers en andere ‘deltabouwers’ om met elkaar, in de voetsporen van Volker, van gedachten te wisselen over de toekomst van delta en de rol van de waterbouwsector. Ook het rijke waterbouwarchief en een leeszaal krijgen hier onderdak.

Voor de uitgebreide museale collectie, met bijzondere modellen en monumentale maquettes, is ruimte gecreëerd in de nieuwe uitbreiding: een iconisch en herkenbaar middelpunt op het terrein. Een gesloten volume dat door de grote raampartijen aan de onderzijde lijkt te zweven boven het landschap.

Rondom het gebouw golft het maaiveld in verschillende hoogtes en vormt de museumtuin, waar bezoekers enorme snijkoppen en andere werktuigen uit de waterbouw bekijken. Dit vormt een vanzelfsprekende uitbreiding van de museumervaring.

Het patroon van de biocomposieten gevelpanelen verwijst subtiel naar de sporen van baggermachines op de rivier- en zeebodem. Het dynamische lijnenspel verbeeldt dynamiek en beweging en doet denken aan dijken en aan graafwerk, het DNA van de industrie. Ze geven architecturale expressie aan het thema dat in het museum centraal staat: de waterbouw. De kleur van de gevel verwijst naar aarde en zand, belangrijke grondstoffen van de baggerindustrie.

De gevelpanelen kunnen naar wens gedraaid worden; het patroon verandert met de oriëntatie van de panelen waardoor talloze unieke composities mogelijk gemaakt worden. In de cirkelvormige uitsparingen kunnen nestkasten worden geplaats voor vogels, vleermuizen en insecten. Afhankelijk van de orientatie van de gevel wordt een bepaald type kast toegepast, afgestemd op lokale soorten die extra bescherming nodig hebben. Zo ontstaat een gevel vol leven, waarin techniek, materiaalinnovatie en ecologie samenkomt.

De gevelpanelen zijn gemaakt op basis van natuurlijke vezels en een 100% biobased hars. Dit materiaal is licht, sterk en uitzonderlijk duurzaam, en onderscheidt zich door zijn brandveiligheid: een zeldzame eigenschap binnen de biobased bouw. Bovendien kunnen oude panelen worden hergebruikt als grondstof voor nieuwe.

Na binnenkomst van het museum betreden bezoekers een open en uitnodigende ontvangstzone met de entreebalie, museumwinkel en het restaurant. Samen vormen zij een levendige plek waar het bezoek begint. Grote glaspartijen rondom zorgen voor een sterke relatie met het landschap, waardoor binnen en buiten naadloos in elkaar overlopen en het daglicht diep het gebouw binnendringt.

Het gevelmateriaal loopt door in het plafond van de entree. Hier lijkt het museum als een krachtig volume boven het maaiveld te zweven. Dwars door dit donkere volume snijdt op theatrale wijze het lichte trappenhuis dat het kloppend hart is van de nieuwbouw. Hier bewegen de bezoekers tussen de verschillende delen van het gebouw. Het is een plek van oriëntatie en ontmoeting, waar mensen even kunnen pauzeren op de brede traptreden.

Het trappenhuis heeft een soort pleinfunctie en de bezoeker kan hier een keuze maken voor een thema of tijdsperiode. De inhoudelijke invulling kan met krachtige verhaallijnen en ruimte voor wisselexposities nog alle kanten op.

Het glooiende maaiveld loopt vanaf de entree richting de monumentale villa omhoog. Als bezoeker beweeg je je daardoor steeds verder onder de grond als je het museum in loopt. Het spel met hoogteverschillen, split-levels en het geleidelijk oplopende maaiveld maakt de museale ervaring spannend en gelaagd. Tegelijkertijd verwijst het naar het landschapsvormende vermogen van de waterbouwindustrie.

Het spel met hoogteverschillen, split-levels en het geleidelijk oplopende maaiveld maakt de museale ervaring spannend en gelaagd. Tegelijkertijd verwijst het naar het landschapsvormende vermogen van de waterbouwindustrie.

Het museumbezoek begint met een afdaling naar de kelder, waar bezoekers letterlijk het verleden van de Nederlandse baggerindustrie in duiken. In de eerste tentoonstellingsruimte, die de schakel vormt tussen de historische villa en het nieuwe museumgebouw, komt het verhaal van eeuwen waterbouwkundige kennis en durf tot leven. In de kelder schitteren de modellen uit de collectie naast indrukwekkende machines en innovatieve technieken, die tonen hoe Nederland nog altijd vooroploopt in waterbouw.

In de filmzaal wordt het publiek met korte films meegenomen in spectaculaire baggerprojecten, menselijke verhalen en visuele vergezichten over de toekomst van waterbouw.

Na een reis door het verleden, stijgt de route naar de bovenste verdieping, waar de toekomst van de waterbouw centraal staat. Bezoekers worden hier ondergedompeld in innovatie en verbeelding. Levensgrote windmolens, controlekamers en een indrukwekkende maquette van Nederland tonen hoe de waterbouw zich ontwikkelt en hoe dit de inrichting van Nederland en de wereld beïnvloedt.

In de wisselexpositie is daarnaast plaats voor tentoonstellingen over actuele thema’s en samenwerkingen met bedrijven, ontwerpers en onderzoekers.