Loopgraaf voor de Vrede

Oirschot

oorlog en vrede op de oirschotse heide

De Nederlandse krijgsmacht stelt zich in dienst van de vrede. Bijna nerges is deze paradox duidelijker dan op de Oirschotse heide, waar spectaculaire militaire oefeningen plaatsvinden boven publiek toegankelijke heidevelden. De Loopgraaf van de Vrede van Studio Marco Vermeulen legt nadruk op deze paradox door uitzicht te bieden op het militaire schouwspel vanuit een loopgraaf die de vorm heeft van een vredesteken.

Het gegraven vredesteken bevindt zich in de nabijheid van de Groene Corridor, maar wordt aan het zicht onttrokken door bossages, en daarnaast afgescheiden door een heideveld. Bezoekers bereiken de loopgraaf via het bos en de heide. De loopgraaf ligt op een plek die uitzicht biedt over de Oirschotse Heide en de spectaculaire militaire oefeningen die er plaatsvinden.
Het contrast tussen oorlog en vrede wordt verder uitgediept door wanden van de loopgraaf dezelfde ruwe, aardse textuur te geven als die van de loopgraven in oorlogstijd. Idealiter blijven daarbij de textuur en de kleur van de grond ter plekke tastbaar en zichtbaar.
Wanneer deze wanden op traditionele wijze van beton zouden worden gemaakt zou het erg moeilijk zijn om juist deze textuur te bereiken. Daarnaast zou er daarbij erg veel CO2 worden uitgestoten. Dat gebeurt niet in de minste plaats als gevolg van de chemische reactie waarmee cement wordt gemaakt, maar daarnaast ook door alle transportbewegingen en bewerkingen van de zware conventionele materialen. De bijdrage van het materiaal beton aan het broeikaseffect is hierdoor aanzienlijk.
Daarom is er voor gekozen een nieuwe techniek, Microbially Induced Carbon Precipitation (MICP) genoemd. Met deze techniek wordt het aanwezige bodemmateriaal (zand) ter plekke verhard met behulp van aanwezige bodembacteriën. Onder de juiste omstandigheden kunnen deze bacteriën zelf een natuurlijk cement maken, in de vorm van calciet. Dit is een mineraal dat van natuur zeer veel voorkomt. Kalksteen bestaat bijvoorbeeld grotendeels uit calciet en zandsteen bestaat vaak uit door calciet gecementeerde zandkorrels. Onder natuurlijke bodem-omstandigheden is calciet zeer stabiel. Het ‘vergaat’ niet en is vrijwel niet oplosbaar in natuurlijk grondwater. Calciet slaat neer op de zandkorrels en kit ze aan elkaar. Dit stabiliseert de bodem, en daarmee worden de keerwanden van de loopgraaf geconstrueerd.
Een bijkomend voordeel is dat bij de vorming van dit materiaal geen CO2 wordt uitgestoten, maar dat CO2 juist wordt opgenomen en wordt vastgelegd in de keerwanden. Het materiaal draagt dus niet bij aan het broeikaseffect, maar (al is dat in het geval van de loopgraaf maar een klein beetje) aan het oplossen daarvan.
Daarnaast zijn veel minder ingrijpende bodemwerkzaamheden noodzakelijk dan bij toepassing van beton. Zodoende blijven de natuurlijke grondlagen in het te ontgraven vredesteken zichtbaar. Door de loopgraaf uiteindelijk op de juiste wijze uit te graven krijgen de wanden de ruwheid van een met de hand gegraven sleuf: een militair object met een publieke en recreatieve functie.

beschutting tegen het schouwspel van geweld in dienst van de vrede

Vanuit de loopgraaf kan de omgeving vanaf verschillende dieptes beleefd worden. Het meest ondiepe deel is verbonden aan het pad en biedt toegang tot de loopgraaf. Vanaf daar wordt de loopgraaf geleidelijk dieper. Bij delen nabij de entree kan de wand van de loopgraaf als zitgelegenheid gebruikt worden. Nog lager gelegen delen bieden het perspectief van militairen, waarbij de kijkhoogte zich vlak boven het maaiveld bevindt. In het laagste deel van de loopgraaf bevindt de bezoeker zich volledig onder maaiveldhoogte. De loopgraaf is er besloten en nauw. De bodem is voelbaar, en boven de bezoekers is alleen een smalle strook lucht zichtbaar.
Het vredesteken is onderdeel van een reeks kunstobjecten langs de “Groene Corridor”, een landschappelijke route die over de Eindhovense Dijk van Oirschot naar Eindhoven loopt. Het bevindt zich in de nabijheid van de weg, maar wordt aan het zicht onttrokken door bosschages, en daarnaast afgescheiden door een heideveld. Bezoekers bereiken de loopgraaf via het bos en de heide, waar het militaire schouwspel vanaf een geïsoleerde plek in de natuur ervaren kan worden.
jaar
2019

team
ir. Marco Vermeulen, ir. Bram Willemse, Msc. M.Arch. Bertus van Woerden, Alberto Carbonell

status
Bouwvoorbereiding

opdrachtgever
Gemeente Oirschot


volgend project:
Oude Toren
gerelateerde projecten