LOCATIE
Driebergen
JAAR
2013
IN SAMENWERKING MET
Edion
TEAM
Marco Vermeulen
Joost van der Waal
PROGRAMMA
bezoekerscentrum, biologisch restaurant, landmarkt, natuurspeeltuin, hotel/motel
OPPERVLAKTE
60000 m2
STATUS
In ontwikkeling


NIEUWS
SLOW FOOD ON THE FAST LANE

BUITENPLAATS A12

Slow food on the fast lane

Ontvangstgebied
De Stichtse Lustwarande vormt een gordel van meer dan 100 buitenplaatsen langs de zuidwestflank van de Utrechtse Heuvelrug. Hier bouwden welgestelde Nederlanders hun buitenhuis om een paar maanden per jaar het ongezonde stadsleven te verruilen voor een aangenaam verblijf in de buitenlucht. Het gebied heeft zich inmiddels getransformeerd tot een voor iedereen toegankelijk cultuurhistorisch recreatielandschap van formaat. De historische verbindingsweg tussen Utrecht en Arnhem (grotendeels N225) vormt de ruggengraat van dit gebied en rijgt de buitenplaatsen en landgoederen aaneen tot een kralenketting. Tussen Driebergen en Zeist wordt de Lustwarande doorkruist door de A12 en de spoorverbinding tussen Utrecht en Arnhem. Het compacte gebied tussen het spoor en de snelweg heeft veel potentie als poort tot de Lustwarande en de Utrechtse Heuvelrug. Hier beginnen bezoekers hun verkenningen over de Heuvelrug en kan een recreatietransferium ontstaan waarbij wordt overgestapt van auto, trein en bus naar fiets, skeelers en paard. Hier worden bezoekers ontvangen en zouden zij een introductie moeten krijgen op de rijkdommen van het gebied. En zelfs de nietsvermoedende snelwegpassant die op zoek is naar een moment van rust en een kop koffie zou hier getrakteerd moeten worden op een uurtje Lustwarande.

Met de herontwikkeling van het stationsgebied wordt een belangrijke impuls gegeven aan het ontvangstgebied voor treinreizigers. Het voorstel is om de locatie ten noorden van de snelweg (Hoofdstraat 26) te ontwikkelen tot ontvangstgebied (vestibule) voor automobilisten (én treinreizigers). Hier kan de auto worden geparkeerd voor een bezoek aan de Heuvelrug, maar bevinden zich ook horeca- en verblijfsfuncties die dit bezoek veraangenamen. De monumentale boerderij wordt bijvoorbeeld omgevormd tot bezoekerscentrum en vvv waar informatie over de omgeving en over de buitenplaats zelf kan worden ingewonnen en tevens fietsen (en paarden) worden verhuurd. Daarnaast wordt gedacht aan een biologisch restaurant (temidden van moes-, kruiden en pluktuinen en kweekvijvers), een landmarkt voor producten uit de omgeving (ook van andere buitenplaatsen), een natuurspeeltuin en een boomgaardhotel/motel (in Driebergen is momenteel geen hotelaccommodatie die gericht is op bezoekers). De nieuwe buitenplaats wordt daarmee niet alleen een transitiegebied maar ook een aantrekkelijk verblijfsgebied en een bestemming op zichzelf.

Moderne buitenplaats
Het voorstel is om de locatie Hoofdstraat 26 vorm te geven als moderne buitenplaats, waarmee het zich voegt in de ruimtelijke omgevingskarakteristiek en tegelijkertijd de potentie van deze locatie verzilvert. Net als bij de eerste generatie buitenplaatsen zullen ook hier natuur en cultuurhistorische waarden worden gecombineerd met voedselproductie. De huidige locatie zal worden getransformeerd tot een landschappelijk samenhangend geheel bestaande uit natuur, bos, park en siertuinen, maar ook weilanden, moestuinen, boomgaarden en kruidentuinen. Hoewel de automobilist welkom is op deze buitenplaats is het bovenal het domein van wandelaars, fietsers en spelende kinderen. De voorgestelde sequentie van landschapskamers, waarbij bomen en bosschages de ‘productievelden’ omzomen, is ontleend aan voorbeelden van landgoederen in de omgeving en ook nog goed zichtbaar in het belendende landgoed de Reehorst. Ieder van deze landschappelijke ruimtes heeft een eigen karakteristiek en functie. De structuur van landschapskamers biedt een robuuste landschappelijke raamwerk dat ontwikkeling en toekomstige herontwikkeling van de velden toelaat (evt. ook door verschillende ondernemingen), met behoud van een harmonisch geheel. Het landhuis van Bloemheuvel (McGregor) fungeert daarbij als historisch bepaalde hoofdmassa en met de ontwikkeling de nieuwe buitenplaats wordt de ‘overtuin’ van dit landhuis in ere hersteld. Op de nieuw te bouwen orangerie na wordt alle nieuwe bebouwing in het gebied zoveel mogelijk laag gehouden en ingebed in het landschap. Landhuis, boerderij en orangerie zijn de drie elementen die de buitenplaats ruimtelijk markeren. Aan de snelwegzijde bevindt zich een dubbele bomenrij die het gebied beslotenheid geeft en tevens beschermt tegen invloeden van de snelweg zoals fijnstof en geluid. Aan de noordzijde is de buitenplaats meer landschappelijk van aard en is ruimte gemaakt voor de EHS compensatie. Hierbij wordt nadrukkelijk aansluiting gezocht met de landschappelijke structuren van Landgoed de Reehorst.

Bereikbaarheid
De nieuwe buitenplaats wordt ontsloten via de oprit van de A12. Via een weg parallel aan de snelweg is ieder van de vier landschapskamers eenvoudig bereikbaar. Na een bezoek aan een van deze deelgebieden kan de buitenplaats worden verlaten via dezelfde oprit naar de A12 of via de N225. De eenrichtingsverkeerstructuur is zodanig vormgegeven dat deze zo min mogelijk impact heeft op de verkeersbelasting van de Hoofdweg. Op de buitenplaats zelf zijn de wegen (één richting en met een beperkte breedte) meanderend vormgegeven, daarmee verwijzend naar de karakteristiek van de Engelse landschapstuin. Op de verkeersluwe plekken kan aan weerszijden van de weg geparkeerd worden (in visgraat). Daarnaast wordt gedacht aan een aanvullende ondergrondse parkeervoorziening in de tweede landschapskamer (onder de landwinkel). De wegen lussen ook telkens terug naar de parallelbaan waardoor er eventueel ook meerdere landschapskamers met de auto bezocht kunnen worden. Uiteraard zijn deze kamers onderling ook goed verbonden voor voetgangers en fietsverkeer.

Synergie met de omgeving
De nieuwe buitenplaats staat niet op zich zelf maar kan op diverse manieren een wisselwerking aangaan met functies in de omgeving. Er zijn vele raakvlakken met het gedachtegoed op het landgoed van Atropia en er ontstaan mogelijkheden voor samenwerking. Voor het Louis Bolk Instituut kan deze buitenplaats bijvoorbeeld als ‘fieldlab’ voor onderzoek en innovatie fungeren.
Stichting De Wederkerigheid kan haar activiteiten in dit gebied uitbreiden en een bijdrage leveren aan het beheer en onderhoud (‘sociale duurzaamheid’). Voor Triodos zijn er meerdere bedrijfsactiviteiten in het gebied denkbaar, waaronder lunchen en dineren, confereren en overnachten. Het parkeerprobleem van de KLPD zou oplosbaar moeten zijn op eigen terrein (herontwerp buitenterrein, inclusief sportvelden), maar wellicht kan de buitenplaats aanvullende (ondergrondse) parkeerruimte bieden. Zelfs de energiedoelstellingen die op het stationsgebied rusten, zouden grotendeels verwezenlijkt kunnen worden op de nieuwe buitenplaats, bijvoorbeeld met een zonneveld (tevens lichttoetreding) op het dak van de landmarkt of door middel van de toepassing van elektriciteit opwekkende gewassen (plantmicrobiële brandstofcellen). De buitenplaats als innovatie- en educatiecentrum voor energie en voedsel!

Verzorgingsplaats
De buitenplaats is niet alleen een aantrekkelijke bestemming voor bezoekers aan de Heuvelrug, maar ook voor snelwegpassanten en treinreizigers die op zoek zijn naar een goed en gezond alternatief voor de verzorgingsplaatsen, stationsrestauraties en fast-food eetgelegenheden die zich over het algemeen aan het Nederlandse rijkswegennet bevinden. De combinatie een zeer goed bereikbaar biologisch restaurant (slow food on the fast lane!), een landmarkt (in plaats van benzinepompshop), een natuurspeeltuin en een exclusief boomgaardhotel maken dit tot een van de meest exclusieve verzorgingsplaatsen van Nederland. Want was is er mooier om tussen twee afspraken door even een bezoek te brengen aan deze buitenplaats die kwalitatieve ruimte biedt voor ontspanning, contemplatie, inspiratie en levenskracht?
Bookmark and Share
buitenplaatsa12_3d_thu2.jpg